Szachowy Zapiecek

Szachy Korespondencyjne

Gyula Breyer

"Czuję, że z tym młodym człowiekiem kiedyś w przyszłości będę zmuszony grać mecz o mistrzostwo świata" Emanuel Lasker

Gyula Breyer - poszukiwacz prawdy. Richard Reti

W ciągu kilku miesięcy 1920 roku wychodziło w Bratysławie czasopismo w języku węgierskim pod tytułem "Szellemi Sport" ("Sport Umysłowy"). Każdy, przed kim była długa droga, chętnie kupował sobie jeden numer na drogę, gdyż rozwiązaniem jednej małej zagadki z tego czasopisma można było wypełnić cały czas podróży. Takie trudne były w nim zadania. Tam można było znaleźć na przykład długie miłosne wyznanie, które można było przeczytać normalnie i wspak i otrzymać ten sam tekst. Można było też bawić się kluczami do odgadywania przeróżnych szyfrów i wiele innych problemów tego rodzaju. Znajdowała się tam też rubryka szachowa, ale z bardzo swoistą zawartością. Na przykład zadania typu biały zaczyn - kto wygrywa? Położenie na diagramie bardzo skomplikowane, wszystkie figury atakowane - i dopiero po długim namyśle można zacząć czuć, że białe jakoś powinny powoli uzyskać przewagę. Jednak rozwiązanie okazuje się nieprawidłowym. Wyjaśnia się, że pozycja rozwiązuje się niewiarygodnym sposobem: można bowiem udowodnić, że w ciągu ostatnich 50 posunięć nie mogła być wzięta ani jedna figura, ani ruszony czy zbity pionek, a oznacza to, że według prawideł szachowych w tym położeniu jest remis!

Jedynym redaktorem tego czasopisma, która składała się z takich właśnie oryginałów i każda jego strona to kilka godzin poszukiwania rozwiązania, był Gyula Breyer. I dla tego człowieka, inteligencji którego nawet najsubtelniejsze niuanse wydają się nie dość subtelnymi, który jednym spojrzeniem przenika najbardziej skomplikowane wzajemne relacje i do tego jeszcze posiada nieskończoną duchową energię do pracy, dla tego człowieka istnieje jeden rodzaj sztuki, któremu oddaje nie tylko pracę swego rozumu, ale wkłada całą swoją indywidualność, - to szachy.


Dr Tartakower w swojej książeczce "Pod drzewem szachowego poznania" opisuje styl hipermodernistów. Przy tym znajduje się on w głównej mierze pod wrażeniem gry Breyera, Pisze mianowicie tak: "I szachy mają swój kubizm., głównymi przedstawicielami którego są Aljechin i Bogoljubow, Breyer i Reti, którzy osiągnęli duże sukcesy w bojach ze starymi, doświadczonymi znamienitościami (jak Rubinstein, Tarrasch, Maroczy itd.) - szczególnie w 1920 roku, i tym samym zwrócili uwagę całego szachowego świata na nową szkołę, zasady której do tego czasu wyglądały na bezmyślne dekadenctwo.


Plany, nigdy nie przychodzące nam do głowy, debiuty, nadające partii chorobliwy odcień, posunięcia przeczące zasadzie swobodnego rozwoju, i w końcu metody ratowania ciężkich pozycji poprzez nieograniczone komplikowanie pozycji - wszystko to jak najpoważniej jest przedmiotem naukowego badania, i tą drogą obiecują nam odkryć tajemnice wiekowych szachów. Nie budowanie pozycji, ale prędzej jej rozburzanie - tak brzmi ich zwycięskie hasło. Odrzuca się wszystkie osiągnięcia starej szkoły; najbardziej popularne debiuty obala, debiut 4 skoczków uznany zostaje za kompromitację; i w ogóle (jak przepowiada w jednym ze swoich artykułów Breyer) po posunięciu 1.e2-e4 partia białych jest przegrana! 'Credo qula absurdum!".

3 Partie


Książeczka ta była drukowana, kiedy Breyer umarł w Bratysławie w wieku zaledwie 28 lat. W jego osobie świat szachowy stracił nie tylko wybitnego maestro, ale także pioniera-reformatora, którego głębokie analizy rozbijały stare bastiony. Nowy Steinitz zbyt wcześnie został wyrwany z naszego kręgu. / z książki "Nowe idee w szachach"./


Xawery Tartakower: Breyer umarł, ale bardziej niż kiedykolwiek żyje jego duch! Coś proroczego było w jego spojrzeniu i gorączkowa była jego działalność. Drugi Charousek, ale szukający głębokiej prawdy tam, gdzie jego wielki rodak błyszczał głównie ostrą grą. Obaj oni nieustannie pracowali nad nowymi oswobadzającymi metodami, co daje podstawy do zaliczenia Breyera do największych przedstawicieli szachowego cechu! Jego strategiczne idee, jego system rozładowania napięcia w debiucie pionów hetmańskich (Breyer-Leonhardt, Berlin 1920) lub jego sycylijskie fianchetto (Kostic-Breyer, Goteborg,1920) i dalej jego niemal zagadkowe posunięcia debiutowe ("antysycylijska" partia Breyer-Mises, Kaschau,1918) i na koniec jego świetnie przygotowane i zadziwiająco efektowne kombinacje (Breyer - Tarrasch, Mannheim,1914), - niosą na sobie znak twórczego geniuszu i dają rozgrywającemu jego partie mnóstwo cennych informacji oraz nieoczekiwanych, porywających przeżyć. Wieczne wartości, czy przemijający blask?... Obszar teorii szachowej jest stosunkowo mały, ale młody węgierski mistrz płodotwórczo na nim pracował, osiągnąwszy wybitne rezultaty jako turniejowy zawodnik, gracz na ślepo oraz komentator partii. Nie należy więc się dziwić, że Breyer, życzliwy i skromny charakter którego zostawiał niezatarty ślad w pamięci tych, którzy go znali osobiście, stał się symboliczną figurą nowej szachowej szkoły. Tak jak i inne wybitne umysły godzien on jest najwyższej pochwały, gdyż wszyscy oni byli i pozostają - poszukiwaczami prawdy! /z "Hipermoderne Schachpartie."/


12 maja 1987 roku szachiści Węgier oddali ostatni hołd swojemu wielkiemu rodakowi Gyule Breyerowi. Po 66 latach od jego śmierci jego prochy zostały przeniesione z Bratysławy do Budapesztu i złożone obok mogił Charouska i Maroczego. W ceremonii wzięła udział córka Breyera, jego wnuki i prawnuki.


Notka biograficzna. Gyula Breyer urodził się 30 kwietnia 1893 roku w Budapeszcie. Zmarł 9 listopada 1921 w Bratysławie. Breyer był jednym z pięciorga dzieci Adolfa Breyera i Irmy Roth. Ukończył gimnazjum w Budapeszcie (wyróżniał się zdolnościami matematycznymi) i dostał się w 1910 roku Na Uniwersytet Techniczny w tymże Budapeszcie. Ze względu na zły stan zdrowia zwolniony został ze służby wojskowej i mógł w 1918 roku ukończyć studia i uzyskać dyplom inżyniera. W tym samym roku poślubił Terez Baliko (zm. 1935). Z tego związku urodziła im się córka. W 1920 roku Breyerowie przenieśli się do Bratysławy, gdzie pracował w biurze inżynierskim. Jednak krok ten nie przyniósł oczekiwanych sukcesów. Na życie Breyer musiał zarabiać grając w turniejach, dając symultany oraz redagując działy szachowe. Zmarł w wieku 28 lat na atak serca.


W szachy Breyer nauczył się grać w 1907 roku. Pierwsza jego opublikowana partia pochodzi z 1909 roku. Od 1910 przygotowywał on zadania do kącików szachowych w czasopismach. Rok 1911 przyniósł sukces w postaci zwycięstwa w partii z E. Laskerem (symultana). Wkrótce startuje w swym pierwszym międzynarodowym turnieju w Koln i jako najmłodszy uczestnik zajmuje 6 miejsce.W 1912 roku zdobywa mistrzostwo Węgier. Dużym sukcesem Breyera był turniej w Berlinie w 1920 roku, w którym wyprzedził takie sławy jak Bogoljubow i Tartakower. Ostatnim jego turniejem był turniej w Wiedniu w 1921 roku. breyer był świetnym graczem na ślepo. W 1921 roku w Kaschau ustanowił światowy rekord grając 25 partii jednocześnie. Wynik: +15=7-3. Pozostawił po sobie wielki wkład do teorii szachów. Był zwiastunem nowego trędu w szachach, który S. Tartakower ochrzcił mianem hipermodernizmu. Duży wpływ miał na teorię debiutów. Wariant partii hiszpańskiej z manewrem skoczka Sb8-c6 - b8 - d7 jest jednym z podstawowych i dzisiaj. Według historycznego ELO osiągnął on ranking 2630 i od 1917 roku należał do 10 najlepszych graczy świata.


R. Reti: "Wir alle, alle Modernen, die in den Großturnieren der letzten Jahre vor den alten berühmten Namen landeten, haben von Breyer gelernt."







W 1999 roku wyszła książka poświęcona Breyerowi: Ivan Bottlik: Gyula Breyer: sein Leben, Werk und Schaffem fur die Erneuerung des Schachs.
Partie Breyera - Ściągnij

Cytat tygodnia

"Jego językiem ojczystym były szachy..."